राज्य शासकीय कर्मचाऱ्यांसाठी मोठी बातमी! ज्या कर्मचाऱ्यांनी जुन्या पेन्शन योजनेचा (OPS) पर्याय निवडला आहे, त्यांचे NPS (PRAN) खाते आता अधिकृतपणे बंद केले जाणार असून, त्यातील स्वतःची कपातीची रक्कम GPF खात्यात जमा करण्याबाबत शासनाने सविस्तर कार्यपद्धती जाहीर केली आहे.
शासन निर्णयाची (GR) थोडक्यात माहिती
- GR क्रमांक: 202405021426122405
- GR दिनांक: ०२ मे २०२४
- विभाग: वित्त विभाग, महाराष्ट्र शासन
- निर्णयाचा उद्देश: जुनी पेन्शन योजना (OPS) निवडलेल्या अधिकारी व कर्मचाऱ्यांचे राष्ट्रीय निवृत्तीवेतन प्रणालीचे (NPS) सभासदत्व संपुष्टात आणणे आणि PRAN खात्यातील रकमेचे नियोजन करणे.
शासन निर्णयात नेमके काय सांगितले आहे?
ज्या शासकीय कर्मचाऱ्यांची पदभरती जाहिरात ०१ नोव्हेंबर २००५ पूर्वी निघाली होती पण जे १ नोव्हेंबर २००५ नंतर रुजू झाले, त्यांना शासनाने जुनी पेन्शन योजना लागू केली आहे. या कर्मचाऱ्यांसाठी पुढीलप्रमाणे कार्यवाही होईल:
- जुनी पेन्शन निवडलेल्या कर्मचाऱ्यांचे NPS (PRAN) खाते बंद करण्यात येईल.
- NPS खात्यात आजपर्यंत जमा झालेल्या रकमेपैकी केवळ कर्मचाऱ्याचे स्वतःचे अंशदान आणि त्यावरील लाभ त्यांच्या सामान्य भविष्य निर्वाह निधी (GPF) खात्यात वर्ग केले जातील.
- NPS खात्यातील शासनाने दिलेले अंशदान (Employer Contribution) आणि त्यावरील लाभ हे कर्मचाऱ्याला मिळणार नाहीत, ती रक्कम शासनाच्या लेख्यामध्ये परत जमा केली जाईल.
हा निर्णय कोणासाठी लागू आहे?
- ज्या राज्य शासकीय कर्मचाऱ्यांच्या पदभरतीची जाहिरात ०१ नोव्हेंबर २००५ पूर्वी निघाली होती.
- जे कर्मचारी ०१ नोव्हेंबर २००५ रोजी किंवा त्यानंतर प्रत्यक्ष सेवेत रुजू झाले आहेत.
- ज्यांनी महाराष्ट्र नागरी सेवा (निवृत्तिवेतन) नियम, १९८२ (जुनी पेन्शन) लागू करण्यासाठी अधिकृतपणे विकल्प दिला आहे.
- जे कर्मचारी वरील अटी पूर्ण करून आता सेवानिवृत्त झाले आहेत, त्यांच्यासाठीही हा निर्णय लागू आहे.
निर्णयामुळे काय बदल होणार?
- विकल्प दिलेल्या अधिकारी / कर्मचाऱ्यांचा भविष्य निर्वाह निधी (GPF) खाते क्रमांक प्राप्त झाल्यानंतर तात्काळ त्यांचे राष्ट्रीय निवृत्तीवेतन प्रणाली (NPS) मधील खाते बंद केले जाईल.
- कर्मचाऱ्यांचे NPS चे सभासदत्व संपुष्टात येईल.
महत्त्वाचे नियम / अटी
- सेवेची जोडणी: ज्या कर्मचाऱ्यांची मागील सेवा जोडून देण्याची कार्यवाही अपूर्ण आहे, ती प्रथम पूर्ण करावी लागेल. एकूणात सेवा जोडून दिल्यानंतरच पुढील कार्यवाही होईल.
- अर्जाची मागणी: संबंधित कर्मचाऱ्याने स्वतःच्या DDO (आहरण व संवितरण अधिकारी) कडे NPS परताव्यासाठी मागणी करणे आवश्यक आहे.
- सेवानिवृत्त कर्मचाऱ्यांसाठी: सेवानिवृत्त कर्मचाऱ्यांनी जर NPS मधून अॅन्युइटी (Annuity Plan) खरेदी केली असेल, तर ती सरेंडर करण्याचा किंवा न करण्याचा निर्णय ते घेऊ शकतात. मात्र, शासनाचे अंशदान कोणत्याही परिस्थितीत शासनाला परत करावेच लागेल.
लाभ / परिणाम
या निर्णयामुळे कर्मचाऱ्यांच्या मनात असलेली NPS खात्यातील पैशांबाबतची संभ्रमावस्था दूर झाली आहे. कर्मचाऱ्यांचे स्वतःचे जमा झालेले पैसे सुरक्षितपणे त्यांच्या नवीन GPF खात्यात जमा होणार आहेत.
अर्ज प्रक्रिया / पुढील कार्यवाही
- कर्मचाऱ्यांनी प्रथम आपला विकल्प विभाग प्रमुख / कार्यालय प्रमुख यांच्याकडे सादर करावा.
- कार्यालय प्रमुख अर्जाची छाननी करून तो नियुक्ती प्राधिकाऱ्याकडे पाठवतील.
- DDO (आहरण अधिकारी) कोषागार अधिकाऱ्यांकडे (Treasury Officer) प्रस्ताव सादर करतील आणि कोषागार अधिकारी ERM सुविधेद्वारे NPS निधी परत मागवतील.
- महालेखापाल (AG) कार्यालयाच्या मान्यतेनंतर रक्कम GPF खात्यात जमा होईल.
शासनाचा हा निर्णय जुनी पेन्शन योजना लागू झालेल्या कर्मचाऱ्यांसाठी अत्यंत महत्त्वाचा आणि दिलासादायक आहे. NPS मधून बाहेर पडून GPF मध्ये अधिकृतपणे प्रवेश करण्याची ही स्पष्ट आणि कायदेशीर कार्यपद्धती आहे.
FAQ
१. जुनी पेन्शन योजना (OPS) विकल्प निवडल्यावर NPS मधील पैशांचे काय होणार? NPS मधील कर्मचाऱ्याचे स्वतःचे अंशदान त्यांच्या GPF खात्यात जमा होईल आणि शासनाने दिलेले अंशदान शासनाला परत जाईल.
२. कर्मचाऱ्याला शासनाचे अंशदान (Employer Contribution) मिळेल का? नाही, शासनाचे अंशदान व त्यावरील लाभ संबंधित कर्मचाऱ्यास अनुज्ञेय ठरत नाहीत.
३. NPS (PRAN) खाते कधी बंद केले जाईल? कर्मचाऱ्याचा भविष्य निर्वाह निधी (GPF) खाते क्रमांक प्राप्त झाल्यानंतर तात्काळ NPS खाते बंद करण्याची कार्यवाही केली जाईल.
४. सेवानिवृत्त झालेल्या कर्मचाऱ्यांसाठी काय नियम आहे? सेवानिवृत्त कर्मचाऱ्यांनाही त्यांच्या स्वतःच्या अंशदानाची रक्कम मिळेल, मात्र शासनाचा वाटा शासनाच्या लेखाशीर्षात परत जमा करावा लागेल.
५. हा शासन निर्णय (GR) कधीचा आहे? हा महत्त्वाचा शासन निर्णय वित्त विभागाने ०२ मे २०२४ रोजी निर्गमित केला आहे.